دعوت به سوی خدا

کيفيت انجام عمره : در عمره اول بايد كيفيت ذيل را مد نظر داشته باشيم:

اساس عمره برچهار چيز است:

1-                                          احرام : عبارت از نيت دخول در عمره با صيغه (لبيک اللهم بعمرة) است

شخص معتمر از لباس مفصل و دوختـه خود بيرون آمده ولباس احرام معمول که لنگ ﭙا ودوش است مي ﭘوشد , سـﭘـس درحالت ايستاده وروي بطرف قبله باصداي بلند شروع به (لبيک اللهم لبيک لبيک لا شريک لک لبيک إن الحمد والنعمة لک والملک لا شريک لک) مي کند وآن را تا انجام طواف ادامه ميدهد, چنانچه بعلت ﭘيش آمدي احتمال قطع عمره اش مي دهد صيغه  (اللهم محلي حيث حبستني) به آن بيفزايد , در اينصورت قرباني براونيست , ومي تواند درآينده حج وياعمره نمايد جز حج فرض که بايد قضا کند. 

غسل كردن واستعمال بوي خوش قبل از احرام سنت است .

زنان هر نوع لباسي جز لباس زينتي را مي ﭘو شند و از ﭘوشيدن دست کش و نقاب صورت خو داري مي نمايند، بهتر است که احرام بعد از نماز فرض ويا سنتي منعقد شود، خود احرام داراي نماز بخصوصي نيست،  پس از ورود به إحرام هفت چيز بر مردان و زنان محرم و دو چيز فقط بر مردان محرم حرام ميشود :

1)            تراشيدن و کوتاه کردن موي سر و هر موي ديگر بدن

2)               کوتاه کردن ناخن دست و ﭙا

3)            استعمال بوي خوش

4)            عقد ازدواج چه براي خود وچه براي ديگران

5)            بوسه زدن ولمسي که شهوت بر انگيز باشد

6)            آميزش نمودن باهمسر خود

7)         شکار کردن حيوانات بري و وحشي حلال گوشت مانند آهو و شکار کردن ﭙرنده

 انجام اين هفت چيز بر زنان ومردان محرم حرام آست.

 دو چيز ديکر از محرمات مختص به مردان است

1)            پوشيدن موي سر

2)            پوشيدن لباس مفصل و دوخته شده 

سنت است که محرم جهت ورود به مکه غسل زند , و به مسجد الحرام که رسيد  ﭘا ي راستش راجلو وبا خواندن دعاي «اللهم صل علي محمد وسلم , اللهم افتح لي ابواب رحمتک» وارد مسجد الحرام  شود , به محض ديدن خانه کعبه دستش را بلند و دعاي «اللهم أنت السلام، ومنک السلام، فحيينا ربنا بالسلام » خوانده و به طرف حجر الأسود رفته (اگر ازدحام مردم بود روبروی حجر الاسود شده) وطواف خود را شروع کند

2-                                       طواف : سپس نيت طواف نموده وشروع به انجام آن مي کند , در صورت امکان حجر الأسود را با دست راستش گرفته و مي بوسد , وبرآن سجده مي کند , چنانچه ممکن نبود لمس کرده ودستش را مي بوسد و اگر باز هم ممکن نبود بسوي آن اشارة مي کند , إين کار را در هر دور از طواف خود انجام مي دهد , سپس کعبه و حجر الأسود را از طرف چه خود قرار داده و از آنجاﺌيکه خط کشيده شده الله أکبر گويان طوافش را شروع مي کند , به رکن يماني که رسيد  فقط به آن دست مي کشد و: « ربنا آتنا في الدنيا حسنة وفي الآخرة حسنة وقنا عذاب النار» مي گويد  طواف داراي دعاي بخصوصي  نيست، شخص در آن مي تواند قرآن بخواند وهر دعاي ديگر بکند  در طواف ستر عورت وطهارت شرط است , بنا بر اين شخص عريان وزن حاﺌض جايز نيست طواف نمايند، طواف هفت دور است وهر دوري از حجر الآسود شروع وبه آن ختم مي شود.

      در اولين طواف (طواف قدوم) مراعات دوچيز سنت است :

1-            اضطباع : عبارت از قرار دادن وسط لباس احرام زير بغل راست وانداختن دو طرف آن برروي کتف چپ , به گونه اي که کتف راست آشکار بماند است   إين امر خاص به مردان مي باشد.

2-            رمل : عبارت از سرعت رفتن در طواف با گامهاي متقارب به همديگر است , إين کار درسه دور اول از طواف خود انجام مي دهد

 سـﭘس در صورت امکان بسوي مقام ابراهيم رفته ودورکعت نمازرا نزد مقام ابراهيم به گونه اي که مقام ميان خود وکعبه قرار داده , در رکعت اول سورة « کافرون » ودر رکعت دوم سورة «إخلاص» مي خواند سـﭘس بطرف چاه زمزم رفته و از آن آب مي نوشد، وبه  حجر الاسود بر گشته  وآنرامي بوسد.

سعي در ميان صفا ومروه :  ﭘـس از طواف بسوي کوه صفا بالا رفته تاجا ﺌيکه کعبه را مشاهده  روي بطرف آن دستش را بلند نموده  و سه بار (الله أکبر) و (لا إله إلا الله وحده لا شريک له , له الملک وله الحمد , يحيي ويميت وهو علي کل شي قدير , لا إله إلا وحده لا شريک له , أنجز وعده , ونصر عبده , وهزم الأحزاب وحده) مي گويد , سعي داراي دعاي مخصوصي نيست , هر دعايـي که خواست در آن مي کند , بهتر است که  دعاهاي وارده از ﭘيامبر و اصحاب بنمايد , سپس از صفا بسوي مروه سرازير شده تا به ستون سبز رسيده از آنجا تاستون سبز بعدي  سرعت رفته , سـﭘـس بصورت عادي تا کوه مروه بالا مي رود , به مروه که رسيد , روي بطرف قبله دستش را بلند و ما نند دعاي صفا  تکرار مي نمايد , سـﭘس از مروه بسوي صفا بالا رفته جاي سرعت , سرعت گرفته وجاي راه , راه مي رود إين کار را هفت بار انجام مي دهد , از صفا تا مروه يک بار و از مروه تا صفا يک بار محسوب , وسعي خود را به مروه ختم مي کند .

ترتیب سعي‌ بين‌ صفا و مروه:‌

 پس‌ از نوشيدن‌ آب‌ زمزم‌ و دعا، به‌ «مَسعي» (محل‌ سعي) برود.

سعي‌ ميان‌ دو كوه‌ كوچك‌ به‌ نام‌ «صفا» و «مروه» كه‌ در حال‌ حاضر در طرح‌ توسعه‌ي‌ مسجد الحرام‌ قرار گرفته‌اند به‌ عنوان‌ سنت‌ حضرت‌ هاجر ‘ مادر حضرت‌ اسماعيل‌ u‌ انجام‌ مي‌گيرد.

كوه‌ كوچك‌ صفا در جهت‌ جنوبي‌ خانه‌ي‌ كعبه‌ و به‌ فاصله‌ي‌130  متر و كوه‌ مروه‌ در جهت‌ شمال‌ شرقي‌ خانه‌ي‌ كعبه‌ و به‌ فاصله‌ي‌300  متر از آن‌ قرار دارد. «مَسعي» به‌ مسير بين‌ صفا و مروه‌ گفته‌ مي‌شود كه‌ فاصله‌ي‌ آن ‌5/394 متر است.

‌سعي‌ از صفا شروع‌ و به‌ مروه‌ ختم‌ مي‌شود و هفت‌ بار شوط‌ بين‌ صفا و مروه‌ يك‌ سعي‌ كامل‌ است.

‌شروط سعي بين صفا و مروه

1 ـ نيت و قصد كردن .

2 ـ پي در پي بودن سعي و فاصله كم مانعي ندارد .

3 ـ اينكه سعي بعد از طواف باشد اگر هم سعي او سنت بود .

4 ـ ابتداي سعي بايد از كوه صفا شروع شود و به كوه مروه پايان يابد .

5 ـ اينكه سعي بين كوه صفا و مروه هفت مرتبه باشد .

سنتهاي‌ سعي‌:

1- اشواطِ‌ سعي‌ پياپي‌ باشند.

2- سعي‌ با طهارت‌ انجام‌ گيرد.

3- هنگام‌ قرار گرفتن‌ بر صفا و بر مروه‌ روبروي‌ خانه‌ي‌ كعبه‌ بايست‌ و تكبير (الله أكبر) و تهليل‌ (لا اًله‌ اً‌لا الله) بگو و درود و دعا بخوان.

4- ميان‌ دو ستون‌ سبز رنگ، سرعت‌ سعي‌ را بيشتر كن‌ و حالت‌ دوندگيِ‌ آرام‌ به‌ خود بگير و اين‌ دعا را بخوان:  رَبِّ اغفِر وَ‌ارحَم‌ وَ‌تَجَاوَز عَمَّا تَعلَمُ، إنَّكَ‌ أَنتَ‌ الأَ‌عَزُّ‌ الأَكرَمُ ^[1] 

5- هنگام‌ شروع‌ نماز جماعت، شوط‌ سعي‌ را قطع‌ كن‌ و به‌ جماعت‌ بپيوند و پس‌ از سلام، شوط‌ را از سر شروع‌ كن.

6- هنگامي‌ كه‌ روي‌ صفا و يا مروه‌ قرار مي‌گيري‌ اين‌ دعا را سه‌ بار بخوان:

«ألله أكبر، الله أكبر، الله أكبر، وَ‌الحمدُلله، الله أكبر عَلَي مَا هَدَ‌انَا، وَ‌الحَمدُ ‌لله عَلَي مَا أَو‌لاَنَا، لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيْكَ لَهُ، لَهُ الْمُلْكُ، وَلَهُ الْحَمْدُ، يُحْيِيْ وَيُمِيْتُ، وَهُوَ عَلَي كُلِّ شَيْءٍ قَدِيْرٌ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ، أنجَزَ وَعْدَهُ، وَنَصَرَ عَبْدَهُ، وَهَزَمَ اْلأَحْزَابَ وَحْدَهُ، لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ، وَلاَ نَعْبُدُ إِلاَّ إِيَّاهُ، مُخْلِصِيْنَ لَهُ الدِّيْنَ وَلَوْ كَرِهَ الْكَافِرُوْنَ »[3].

3-            ترا شيدن ويا کوتاه کردن موي سر : سـﭘس موي سر خود را کوتاه مي کند ويا مي ترا شد , مرد در صورتيکه متمتع باشد کوتاه کردن برايش بهترست , در غير إين صورت ترا شيدن بهترست , و زن موي سر خود را جمع نموده وبه آندازﮤ يک سر انگشت فقط کوتاه مي کند , کوتاه کردن وترا شيدن چه در مرد وچه درزن بايد همـﮤ سر را فراگيرد 

باانجام اين چهار موردي که ذکر شد  شخص معتمر از عمره خود فارغ شده و همه چيز برأو حلال مي شود  بعد از اين  تا روز (ترويه) که روز هشتم ذي الحجة است منتظر , سـﭘس در قبل ازظهر إين روز احرام به حج بسته و شروع به اعمال حج مي کند.

‌خروج‌ از احرام‌ براي‌ مُعتَمِر و مُتَمَتٍّع‌:

پس‌ از فارغ‌ شدن‌ از سعي، سر خود را بتراش‌ و يا موها را كوتاه‌ كن.

با اين‌ عمل‌ از احرام‌ عمره‌ و يا حج‌ تمتع‌ خارج‌ مي‌شوي.

«مُفرِد» و «قَارِن» حلق‌ و قصر نمي‌كنند بلكه‌ در احرام‌ باقي‌ مي‌ مانند.

‌ماندن‌ در مكه‌:

سپس‌ تا روز هشتم‌ ذي‌ الحجه‌ در مكه‌ي‌ مكرمه‌ بمان‌ و به‌ كثرت‌ طواف‌هاي‌ نافله‌ انجام‌ بده‌ و بكوش‌ تا نمازها را با جماعت‌ در مسجد الحرام‌ بخواني. و نيز زماني‌ كه‌ در مسجد الحرام‌ هستي‌ پيوسته‌ نگاهت‌ را بر خانه‌ي‌ كعبه‌ قرار بده‌ زيرا نگاه‌ كردن‌ به‌ خانه‌ي‌ كعبه‌ عبادت‌ است.

رسول‌ اكرم r‌ فرمودند:

«يك‌ نماز در مسجد من‌ بيش‌ از هزار نماز در ديگر مساجد ثواب‌ دارد مگر مسجد الحرام‌ كه‌ يك‌ نماز در آن، بيش‌ از يكصد هزار نماز ثواب‌ دارد».

(يعني‌ به‌ اندازه‌ي‌ نماز پنجاه‌ و پنج‌ سال‌ و شش‌ ماه‌ و بيست‌ شب‌ در ديگر مساجد).

بعضي از اشتباهات و خطاها در اثناي طواف

&  بعضي از حجاج هنگام طواف اشتباهاتي انجام ميدهند كه بايد از آن برحذر بود:

& بعضي از طواف كنندگان به داخل حجر اسماعيل ؛ رفته، ولي قول صحيح اين است كه طواف داخل حجر اسماعيل ؛ باطل است، و هركس اينرا انجام داد بايد به اندازه هر شوط آنرا اعاده كند، چون حجر اسماعيل ؛ جزوي از كعبه است، ومسلمان مأمور است تا دور كعبه را طواف كند نه داخل آن را.

& بعضي از طواف كنندگان نه تنها تمامي اركان و نبش كعبه، بلكه به تمامي ديوارهاي كعبه، و مقام ابراهيم ؛ دست كشيده و مسح مي كنند، و رسول الله r غير از حجر الأسود و ركن اليماني چيز ديگري را استلام نكردند.

& بعضي ها در اثناي طواف صداي خود را بلند ميكنند، و مزاحم برادران ديگران مي شوند، و همچنين براي بوسيدن حجر الأسود و نماز خواندن پشت مقام ابراهيم، و در بعضي وقتها براي بوسيدن آن دعوا و مخاصمه مي شود، و اين درست نيست، و ميان زنان و مردان اختلاط بوجود ميآيد، و اين فتنه و اذيت مسلمانان است، و زدن و دشنام به ديگران جايز نيست، و بايد اخلاق انسان در مقابل اشتباهات ديگران و اساءت آنان در اين جا گذشت و بخشش باشد.

& بعضي ها براي هـر شوط دعاي ويژه اي از كتابهاي خاصي مي خوانند، كه اين يك نوع بدعت بشمار ميرود، و از رسول الله r هيچ دعائي بجز كه بين ركن اليماني و حجر الأسود گفته مي شود، چيز ديگري وارد نشده است.

و از پيروي رسول اكرم r اين است كه هيچ دعاي خاصي در شوط اول تا شوط هفتم نخواني، و در آخر اين كتاب چند دعاي برگزيده از قرآن كريم و سنت پيامبر r آورده ايم تا با آن ها دعا كني و تو را از خواندن دعاهاي ديگر بي نياز مي كند.

سعي عمره

اي برادر! سپس به سوي صفا و مروه متوجه ميشوي، و آنهم دو كوهي است كه هاجر همسر إبراهيم ؛ هنگامي كه تشنگي بر پسرش اسماعيل ؛ شدت گرفت بر آن بالا رفت تا دنبال آبي بگردد، و از صفا پائين آمده و كمي راه رفته سپس كمي دويده، سپس باز راه رفته تا اينكه به كوه مروه مي رسيد، و از آن بالا ميرفت، تا كسي را پيدا كند و آب براي خود و پسرش بياورد، تا اينكه خدا فرج آورد و آب از نزد اسماعيل ؛ بيرون آمد.                                            برادر عمره كننده! اگر به كوه صفا نزديك شدي اين آيه را تلاوت كن: [البقرة :158].

اين آيه را در وقت نزديك شدن به كوه صفا قبل از بالا رفتن تلاوت مي كني، و غير از اينجا بدايت شوط اول در جاي ديگر تلاوت نمي شود، و در هر شوط تكرار نمي شود، سپس به كوه صفا بالا برو، و لازم نيست تا آخر كوه بالا روي، بلكه كمي از آن كافي است تا اينكه زمين هموار شود، سپس به سوي كعبه متوجه شده بـگو: ((الله أكبر، الله أكبر، الله أكبر، لا إله إلا الله وحده لا شريك له، له الملك وله الحمد، وهو علي كل شيء قدير، لا إله إلا الله وحده، أنجز وعده، ونصر عبده، وهزم الأحزاب وحده)).

الله بزرگ است (سه بار)، به جز الله، معبود ديگري بحق وجود ندارد، يگانه است و شريكي ندارد، پادشاهي از آن اوست، وستايش مخصوص اوست، او بر هـر چيـز توانا است، بجـز او معبـود ديگري بحق وجود ندارد، يگانه است، اوست كه وعـده اش را تحقق بخشيد، و بنده اش را پيروز كرد، و به تنهايي گروه ها را شكست داد.

اين ذكر را سه بار تكرار كرده و بين آنها از خير دنيا و آخرت براي خود و ديگران مي خواهي، و اگر از سه بار كمتر باشد إن شاء الله اشكالي ندارد.

و دست خود را بلند مكن مگر در حال دعا، و در حال تكبير لازم نيست آنرا بلند كرد.

سپس از كوه صفا پايين آمده به طرف كوه مروه بطور عادي راه رفته، خدا را ياد كرده و براي خود و اهل و برادران مسلمان دعا ميكني وقتي كه به اولين نشان سبز رنگ رسيدي، در اينحال كمي دويده تا به نشان دوم برسي، تا آنجائي مي تواني، سپس راه رفته تا به كوه مروه برسي، و هنگام رسيدن به كوه مروه بالا رفته رو به قبله مي كني، و آنچه را كه در كوه صفا انجام دادي آنرا تكرار مي كني آنهم عبارتست از: سه بار: ((الله أكبر، الله أكبر، الله أكبر، لا إله إلا الله وحده لا شريك له، له الملك وله الحمد، وهو علي كل شيء قدير، لا إله إلا الله وحده، أنجز وعده، ونصر عبده، وهزم الأحزاب وحده))، و بين آنها دعا مي كني.

سپس رفته تا اينكه به نشان سبز برسي، و همچنان كه ذكر شد انجام ميدهد تا به كوه صفا برسد.

و همينطور سعي را هفت بار انجام بدهد و شوط هفتم بايد به كوه مروه پايان يابد، هر بار كه از كوه صفا به مروه رفت، يك شوط، و از كوه مروه به صفا، يك شوط بحساب مي رود.

آرام راه رفتن در ابتداي سعي اشكالي ندارد، و اگر خسته شدي استراحت كن، و يا با گاري آنرا بپايان برسان، اگر وقت نماز رسيد و در سعي بودي، نمازت را ادا كن و از همانجا كه سعي را قطع كرده اي آنرا ادامه ميدهي.

و در اثناي سعي مستحب است كه انسان وضوء داشته باشد، و اگر سعي كرد و در حال طهارت نبود، سعي او صحيح است، همچنين زن اگر حيض داشت يا نفاس بود، سعي او درست است، چون در سعي طهارت شرط نيست، بلكه مستحب است.

آخرين اعمال عمره

برادر مسلمان! بعد از هفت شوط سعي كه از كوه صفا شروع شده بود و در كوه مروه به پايان رسيد، موي سر خود را تيغ مي زني، اگر نسك تو متمتع بود، و وقت حج نزديك نباشد، اگر براي حج وقت كافي باشد كه موي سرت بلند شود، اگر وقت حج نزديك بود موي سر خود را كوتاه مي كني، و بايستي كوتاه كردن مو شامل تمامي سر شود، نه مانند بعضي از مردم كه فقط به كوتاه كردن بعضي از موي سر اكتفا مي كنند.

زن از هر زلفهء خود به اندازهء يك بند انگشت موي خود را كوتاه مي كند.

برادر مسلمان! اگر سر خود را تراشيدي و يا كوتاه  كردي، چنانكه خدا امر فرموده، و رسول الله ص سنت كرده است، عمره ات به پايان رسيده است، و نسك خود را اتمام كرده اي، و بعد از اين همه چيز كه قبل از پوشيدن احرام از محظورات احرام بر تو حرام شده بود، بر تو حلال مي شود، و لباس خود را مي پوشي، و عطر استعمال مي كني، و همسرت بر تو، و هم چنين ساير محظورات احرام بر تو حلال مي شود.

ولي برادرم حاجي محترم! اگر حج تو قارن و يا مفرد باشد موي سر خود را تراشيده يا كوتاه نمي كني، بلكه در احرام خود باقي مي ماني تا اينكه روز عيد از احرام بيرون آمده حلال شوي.